Lotte van Dongen

Mijn blog

Waar gaat het fout?

Het idee van dr. H. van Driel om samen met zijn studenten te streven naar 3.0 onderwijs is een mooi ideaal. Maar volgens mij kan het niet de bedoeling zijn om na het college het idee te hebben niets te hebben bijgeleerd en te concluderen dat voor mij mijn voorbereiding het enige moment van ‘verlichting’ was.
Ik wil graag analyseren aan de hand van de blog van mijn docent wat er nu precies misging afgelopen maandag. Ik hoop op deze manier dichterbij de oplossing te komen over hoe je onderwijs 3.0 moet aanbieden.

Wat is 3.0 onderwijs?
In zijn eigen blog spreekt dr. H. van Driel over onderwijs 3.0 waarbij de studenten zelf hun input voor het college bepalen. Dit houdt in dat de docent niet mag doen aan informatieoverdracht waarbij de werkvorm vaak eenzijdig is: De docent praat en de leerlingen maken aantekeningen. Tegenwoordig verstaan wij een hoorcollege onder deze definitie. Onderwijs 3.0 moet lijnrecht tegenover dat hoorcollege staan. De studenten formuleren zelf leerdoelen, generen zelf informatie voorafgaand aan het college en typen hun verwachting uit in Dropbox. Uiteindelijk bepalen de studenten zelf hun cijfer door een betoog te houden (op een creatieve manier!) waar later door de docent het cijfer wordt goedgekeurd of afgekeurd.[1] Om zelf nog een belangrijke aanvulling te doen ben ik van mening dat 3.0 onderwijs vooral participerend onderwijs moet zijn. Dat wil zeggen dat elke student hieraan mee moet kunnen doen om actief deel te nemen aan het college. Prima om hiermee te experimenteren en dus kregen alle studenten de opdracht om in groepsverband een college volgens onderwijs 3.0 te verzorgen.

Is dit de bedoeling?
Maandag werd het eerste college volgens onderwijs 3.0 gegeven. Voorafgaand aan het college moesten alle studenten een tekst lezen. Voordat het college begon had ik hierbij al vraagtekens over de literatuur en de opdracht die werd opgegeven. Helaas was er geen ruimte om hierover te spreken. Waardoor ik voor mijn gevoel niet de informatie had om de opdracht tijdens het college te volgen. De discussie die los moest barsten bleef oppervlakkig. Dit kwam vooral omdat er voor veel studenten geen heldere definitie van bepaalde begrippen werden vastgesteld. Hierdoor werden er veel meningen door elkaar verkondigd en nauwelijks aan elkaar verbonden, waardoor het zelfs warrig werd. De kwaliteit van het onderwijs ging hiermee verloren. Het waren dezelfde studenten die aan bod kwamen en hun mening vertelden, maar echt actief vond ik de werkvorm niet. Terwijl dit volgens mij door de studenten die het college verzorgden wel een belangrijke doelstelling was? Waarom worden mensen die niet meteen hun hand opsteken dan niet uitgedaagd om mee te doen? Dit kun je bijvoorbeeld doen door mensen aan te wijzen en hen uit te nodigen om deel te nemen aan het gesprek. Of er had gekozen kunnen worden om het panel dat voorin de klas zat af te wisselen met andere studenten uit het publiek.
Tot slot werd er nog gevraagd om een evaluatie. Lichte kritiek kwam vanuit het publiek, maar wederom werd niet iedereen uitgedaagd om hieraan deel te nemen. Zelfs werden enkele vingers vergeten/overgeslagen.

Hoe nu verder?
Het probleem komt voort omdat er niet voldaan is aan de verwachtingen van de studenten. Ook aan mijn eigen verwachting is niet voldaan – Anders ging ik wel met een ander gevoel naar huis. – Ik was ook benieuwd naar de verwachting en doelstellingen van de studenten die het college moesten verzorgen. Wat hadden zij willen bereiken? Hier kon ik gedurende het gehele college naar gissen, zodat er geen helderheid bestond over wat we gingen doen en in welke lijn we dit college gingen voortzetten. Het is kennelijk belangrijk dat er in ieder geval wordt geprobeerd om aan die verwachting te voldoen, anders bestaat er de kans dat er studenten zijn die niet meer willen deelnemen aan het college. Een tip voor de aankomende studenten: onderwijs 3.0 kan verhelderend werken en het is niet onderwijs 1.0 om en duidelijke structuur aan te bieden aan je studenten.
Daarnaast zie ik ook nog een belangrijk aandachtspunt om studenten uit te dagen om deel te nemen aan het college. Er zit een grote groep studenten dus dat is ook een uitdaging voor de studenten die het college verzorgen. Houd je ogen open en betrek mensen bij je college. Dit kun je op verschillende manieren doen. Tips die gegeven worden om studenten actief bij de les te betrekken zijn omschreven in de volgende didactische literatuur:

– Titus Geerligs & Tjipke van der Veen (2009). Lesgeven en zelfstandig leren. Van Gorcum, p. 137-149
– Tijl Koenderink (2012). De 7 uitdagingen. Een praktisch handboek voor leerkrachten in het bo en vo. p. 30-51
– Piet Hoogeveen & Jos Winkels (2011). Het didactisch werkvormenboek. p. 64-89

In het begin sprak ik over de verschillende taken die de studenten hebben bij onderwijs 3.0:
– Het formuleren van eigen leerdoelen
– Informatie generen voorafgaand aan het college
– Het beschrijven van een verwachting bij de aankomende colleges
– Het evalueren van zijn of haar eigen proces en dit te beoordelen met een cijfer

Na vandaag hoop ik dat er op een andere manier gestreefd gaat worden naar 3.0 onderwijs waarbij er meer rekening wordt gehouden met het verwachtingspatroon van studenten. Er mag kennisoverdracht plaatsvinden als er onduidelijkheid bestaat over bijvoorbeeld definities. Bovendien ben ik van mening dat er op meerdere manieren aan kennisoverdracht kan worden gedaan zonder dat daarbij de docent eentonig aan het woord is. Activerende werkvormen zoals een spelvorm, discussie (mits het goed geleid wordt) of een rollenspel kunnen zorgen voor kennisoverdacht en werken daarnaast ook aan het ontwikkelen van inzicht van studenten (zelf voorbeelden bedenken of casussen aandragen), vaardigheden van studenten (spreekvaardigheid, inlevingsvermogen), de houding van studenten (kritisch, empatisch) . Deze vier aspecten van leren dragen bij aan de ontwikkeling van een leerling en zijn leerproces. Deze vier aspecten worden beschreven op de Fontys Lerarenopleiding.[2]

Vier aspecten van leren
Figuur 1: Vier aspecten van leren

Ten derde mag er wat mij betreft meer gereflecteerd worden op de colleges. Dit kan klassikaal maar wellicht heeft iedereen er meer aan als alle individuen hun eigen ideeën opschrijven. Hoe meer zielen, hoe meer gedachten, hoe beter de docent straks in staat is om te evalueren. Als er anoniem een evaluatieformulier ingevuld kan worden, zal de docent (of student die het college verzorgd) de meest eerlijke feedback generen. Ook kan de docent dan een goede afweging maken tussen welke mening meerdere malen voorkomt en waar ook daadwerkelijk iets mee gedaan moet worden en welke slechts een individuele mening betoogt en een minder groot probleem lijkt te zijn. Wellicht kunnen wij allemaal, want dat is iets wat 3.0 onderwijs moet zijn, wij allen, participerend in 3.0 onderwijs bepalen hoe dat soort onderwijs er ook werkelijk uit moet komen te zien.


[2] Figuur 1 komt uit moduulschets van Vakdidactiek 2 van de Fontys Lerarenopleiding. (Vakgebied: Geschiedenis) 2011

Bronnen:
– Blog van dr. H. van Driel (Docent aan UVT) geschreven op 17-2-2014 http://hvdriel.com/2014/02/17/laat-ik-studenten-colleges-verzorgen/
– Geerligs, T., Van der Veen, T. (2009). Lesgeven en zelfstandig leren. Van Gorcum, p. 137-149
– Koenderink, T. (2012). De 7 uitdagingen. Een praktisch handboek voor leerkrachten in het bo en vo. p. 30-51
– Hoogeveen, P., Winkels J. (2011). Het didactisch werkvormenboek. p. 64-89

Advertisements

Single Post Navigation

3 thoughts on “Waar gaat het fout?

  1. Pingback: Het college ging behoorlijk fout | Een geflipte cursus

  2. Pingback: De voorbereidingen.. | Lotte van Dongen

  3. Pingback: “…waren het waard.” | Lotte van Dongen

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: